Tại sao chúng ta phải xây dựng mô hình cho hệ thống?

Mô hình hóa là cách xem xét một bài toán thông qua việc sử dụng các mô hình. Mô hình dùng để hiểu rõ bài toán, trao đổi thông tin giữa những người liên quan như khách hàng, chuyên gia, người phân tích, người thiết kế… Mô hình giúp cho việc xác định các yêu cầu tốt hơn, thiết kế rõ ràng hơn và khả năng bảo trì hệ thống cao hơn.

Mô hình là sự trừu tượng hóa, mô tả mặt bản chất của một vấn đề hoặc một cấu trúc phức tạp bằng cách loại bỏ những chi tiết không quan trọng, khiến cho bài toán trở nên dễ hiểu và dễ nắm bắt hơn. Trừu tượng hóa là một khả năng cơ bản của con người trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp. Các kỹ sư, kiến trúc sư, các nghệ sĩ đã từng xây dựng những mô hình từ hàng nghìn năm nay để thử các thiết kế của họ trước khi thực hiện chúng. Việc phát triển các hệ thống phần mềm cũng không ngoại lệ. Để xây dựng một hệ thống phức tạp, những người phát triển phải trừu tượng hóa những khía cạnh (View) khác nhau của hệ thống, xây dựng các mô hình bằng cách sử dụng các kí hiệu một cách rõ ràng, cẩn thận, kiểm tra xem các mô hình đã thoả mãn các yêu cầu của hệ thống chưa và dần dần thêm vào các chi tiết để có thể chuyển đổi từ mô hình sang một cài đặt cụ thể.

Chúng ta xây dựng mô hình của những hệ thống phức tạp bởi vì chúng ta không thể lĩnh hội một lúc toàn bộ hệ thống đó. Ví dụ như khi xây một nhà kho chúng ta có thể bắt tay vào xây ngay, khi xây một ngôi nhà chúng ta có thể cần bản thiết kế của ngôi nhà đó. Khi cần xây môt tòa nhà cao tầng, chúng ta chắc chắn cần bản thiết kế của toà nhà đó. Điều này cũng đúng trong lĩnh vực phần mềm. Hệ thống càng phức tạp thì việc xây dựng mô hình càng quan trọng. Xây dựng mô hình cho phép người thiết kế thấy được bức tranh tổng quan của hệ thống, thấy được các thành phần của hệ thống tương tác với nhau như thế nào hơn là việc sa lầy vào chi tiết bên trong của các thành phần đó.

Trong thế giới luôn biến động của các ứng dụng hướng đối tượng thì việc phát triển và bảo trì các ứng dụng có chất lượng cao trong một khoảng thời gian hợp lý ngày càng trở nên khó khăn hơn. Một tổ chức phát triển phần mềm thành công là tổ chức xây dựng được các phần mềm có chất lượng, thoả mãn được mọi yêu cầu của khách hàng.

Mô hình hóa là phần trung tâm trong các công việc, các hoạt động để dẫn tới một phần mềm tốt. Chúng ta xây dựng mô hình để trao đổi, bàn bạc về cấu trúc và ứng xử(behavior) mong muốn của hệ thống. Chúng ta xây dựng mô hình để trực quan hóa và kiểm soát kiến trúc của hệ thống.

Mô hình có thể mô tả các cấu trúc, nhấn mạnh về mặt tổ chức của hệ thống hoặc nó có thể mô tả các hành vi, tập trung vào mặt động của hệ thống.

Chúng ta xây dựng mô hình để hiểu rõ hơn về hệ thống mà chúng ta đang xây dựng, tạo ra cơ hội để có thể đơn giản hóa và tái sử dụng. Chúng ta xây dựng mô hình để kiểm soát rủi ro.

Việc lập mô hình không chỉ dành cho các hệ thống lớn. Khi xây dựng mô hình chúng ta sẽ đạt được 4 mục đích sau:

  • Mô hình giúp chúng ta trực quan hóa hệ thống như là nó vốn có hay theo cách mà chúng ta muốn nó sẽ như vậy.
  • Mô hình cho phép chúng ta chỉ rõ cấu trúc và ứng xử của hệ thống
  • Mô hình cho chúng ta một khuôn mẫu để hướng dẫn chúng ta trong quá trình xây dựng hệ thống.
  • Mô hình đưa ra các dẫn chứng bằng tài liệu về các quyết định mà chúng ta đã đưa ra trong quá trình thiết kế hệ thống.

Thông qua việc mô hình hóa, chúng ta thu hẹp bài toán mà chúng ta đang nghiên cứu bằng cách chỉ tập trung vào một khía cạnh tại một thời điểm. Điều này cũng giống như phương pháp “chia để trị” mà Edsger Diskstra đã đưa ra: “Giải quyết một vấn đề khó bằng cách chia nó thành những bài toán nhỏ hơn mà bạn có thể giải quyết được.”

Mô hình hóa là việc đơn giản hóa thực tế, loại bỏ những điểm thứ yếu, tuy nhiên ta phải chắc chắn rằng không bỏ sót một chi tiết quan trọng nào.

Tùy thuộc vào đặc điểm tự nhiên của hệ thống, mỗi mô hình có thể tập trung vào những mặt khác nhau của hệ thống. Như hệ thống tập trung vào dữ liệu thì các mô hình về phần thiết kế tĩnh của hệ thống sẽ được chú ý hơn. Trong hệ thống giao diện người dùng thì phần tĩnh và động của Use case sẽ là quan trọng. Trong hệ thống thời gian thực, các tiến trình động là quan trọng. Cuối cùng, trong hệ thống phân tán dựa trên cở sở Web thì các mô hình về thực thi và triển khai là quan trọng nhất.

Lịch sử phát triển của UML

Những năm đầu của thập kỷ 90 có rất nhiều phương pháp phân tích, thiết kế hệ thống hướng đối tượng và cùng với chúng là các ký hiệu riêng cho từng phương pháp. Số lượng các phương pháp trong khoảng từ 10 đã lên đến gần 50 trong những năm từ 1989 đến 1994. Ba phương pháp phổ biến nhất là OMT (Object Modeling Technique)[James Rumbaugh], Booch91 [Grady Booch] và OOSE (Object-Oriented Software Enginering)[Ivar Jacobson]. Mỗi phương pháp đều có những điểm mạnh và yếu. Như OMT mạnh trong phân tích và yếu ở khâu thiết kế, Booch91 thì mạnh ở thiết kế và yếu ở phân tích. OOSE mạnh ở phân tích các ứng xử, đáp ứng của hệ thống mà yếu trong các khâu khác.

Do các phương pháp chưa hoàn thiện nên người dùng rất phân vân trong việc chọn ra một phương pháp phù hợp nhất để giải quyết bài toán của họ. Hơn nữa, việc các ký hiệu khác nhau của các phương pháp đã gây ra những sự mập mờ, nhầm lẫn khi mà một ký hiệu có thể mang những ý nghĩa khác nhau trong mỗi phương pháp. Ví dụ như một hình tròn được tô đen biểu hiện một multiplicity trong OMT lại là một aggregation trong Booch). Thời kỳ này còn được biết đến với tên gọi là cuộc chiến giữa các phương pháp. Khoảng đầu năm 94, Booch đã cải tiến phương pháp của mình trong đó có ứng dụng những ưu điểm của các phương pháp của Rumbaugh và Jacobson. Tương tự Rumbaugh cũng cho đăng một loạt các bài báo được biết đến với tên gọi phương pháp OMT-2 cũng sử dụng nhiều ưu điểm của phương pháp của Booch. Các phương pháp đã bắt đầu hợp nhất, nhưng các kí hiệu sử dụng ở các phương pháp vẫn còn nhiều điểm khác biệt.

Cuộc chiến này chỉ kết thúc khi có sự ra đời của UML – một ngôn ngữ mô hình hóa hợp nhất. Tại sao lại là hợp nhất? Đó là do có sự hợp nhất các cách kí hiệu của Booch, OMT và Objectory cũng như các ý tưởng tốt nhất của một số phương pháp khác như hình vẽ sau:

Bằng cách hợp nhất các kí hiệu sử dụng trong khi phân tích, thiết kế của các phương pháp đó, UML cung cấp một nền tảng chuẩn trong việc phân tích thiết kế. Có nghĩa là các nhà phát triển vẫn có thể tiến hành theo phương pháp mà họ đang sử dụng hoặc là có thể tiến hành theo một phương pháp tổng hợp hơn( do thêm vào những bước ưu điểm của từng phương pháp). Nhưng điều quan trọng là các ký hiệu giờ đây đã thống nhất và mỗi ký hiệu chuẩn của tổ chức OMG (Object Management Group) vào tháng 7-1997.

Unified Modeling Language là gì?

UML là một ngôn ngữ dùng để

  • Trực quan hóa
  • Cụ thể hóa
  • Sinh mã ở dạng nguyên mẫu
  • Lập và cung cấp tài liệu

UML là một ngôn ngữ bao gồm một bảng từ vựng và các quy tắc để kết hợp các từ vựng đó phục vụ cho mục đích giao tiếp. Một ngôn ngữ dùng cho việc lập mô hình là ngôn ngữ mà bảng từ vựng( các ký hiệu) và các quy tắc của nó tập trung vào việc thể hiện về mặt khái niệm cũng như vật lý của một hệ thống.

Mô hình hóa mang lại sự hiểu biết về một hệ thống. Một mô hình không thể giúp chúng ta hiểu rõ một hệ thống, thường là phải xây dựng một số mô hình xét từ những góc độ khác nhau. Các mô hình này có quan hệ với nhau.

UML sẽ cho ta biết cách tạo ra và đọc hiểu được một mô hình đươc cấu trúc tốt, nhưng nó không cho ta biết những mô hình nào nên tạo ra và khi nào tạo ra chúng. Đó là nhiệm vụ của quy trình phát triển phần mềm.

1. UML là ngôn ngữ dùng để trực quan hóa

Đối với nhiều lập trình viên, không có khoảng cách nào giữa ý tưởng để giải quyết một vấn đề và việc thể hiện điều đó thông qua các đoạn mã. Họ nghĩ ra và họ viết mã. Trên thực tế, điều này gặp một số vấn đề. Thứ nhất, việc trao đổi về các ý tưởng giữa những người lập trình sẽ gặp khó khăn, trừ khi tất cả đều nói cùng một ngôn ngữ. Thậm chí ngay cả khi không gặp trở ngại về ngôn ngữ thì đối với từng công ty, từng nhóm cũng có những “ngôn ngữ” riêng của họ. Điều này gây trở ngại cho một người mới vào để có thể hiểu được những việc đang được tiến hành. Hơn nữa, trong lĩnh vực phần mềm, nhiều khi khó có thể hiểu được nếu chỉ xem xét các đoạn mã lệnh. Ví dụ như sự phân cấp của các lớp, ta có thể phải duyệt rất nhiều đoạn lệnh để hiểu được sự phân cấp của các lớp. Và nếu như người lập trình không mô tả các ý tưởng mà anh ta đã xây dựng thành mã lệnh thì nhiều khi cách tốt nhất là xây dựng lại trong trường hợp một người khác đảm nhận tiếp nhiệm vụ khi anh ta rời khỏi nhóm.

Xây dựng mô hình sử dụng ngôn ngữ UML đã giải quyết được các khó khăn trên.

Khi trở thành một chuẩn trong việc lập mô hình, mỗi kí hiệu mang một ý nghĩa rõ ràng và duy nhất, một nhà phát triển có thể đọc được mô hình xây dựng bằng UML do một người khác viết.

Những cấu trúc mà việc nắm bắt thông qua đọc mã lệnh là khó khăn nay đã được thể hiện trực quan.

Một mô hình rõ ràng, sáng sủa làm tăng khả năng giao tiếp, trao đổi giữa các nhà phát triển.

2. UML là ngôn ngữ dùng để chi tiết hóa

Có nghĩa là xây dựng các mô hình một các tỉ mỉ, rõ ràng, đầy đủ ở các mức độ chi tiết khác nhau. Đặc biệt là UML thực hiện việc chi tiết hoá tất cả các quyết định quan trọng trong phân tích, thiết kế và thực thi một hệ thống phần mềm.

3. UML là ngôn ngữ dùng để sinh ra mã ở dạng nguyên mẫu

Các mô hình xây dựng bởi UML có thể ánh xạ tới một ngôn ngữ lập trình cụ thể như : Java, C++… thậm chí cả các bảng trong một CSDL quan hệ hay CSDL hướng đối tượng.

Việc các yêu cầu có khả năng thường xuyên thay đổi trong quá trình phát triển hệ thống dẫn đến việc các cấu trúc và hành vi của hệ thống được xây dựng có thể khác mô hình mà ta đã xây dựng. Điều này có thể làm cho một mô hình tốt trở nên vô nghĩa vì nó không còn phản ánh đúng hệ thống nữa. Cho nên phải có một cơ chế để đồng bộ hóa giữa mô hình và mã lệnh.

UML cho phép cập nhật một mô hình từ các mã thực thi.( ánh xạ ngược). Điều này tạo ra sự nhất quán giữa mô hình của hệ thống và các đoạn mã thực thi mà ta xây dựng cho hệ thống đó.

4. UML là ngôn ngữ dùng để lập và cung cấp tài liệu

Một tổ chức phần mềm ngoài việc tạo ra các đoạn mã lệnh( thực thi) thì còn tạo ra các tài liệu sau:

  • Ghi chép về các yêu cầu của hệ thống
  • Kiến trúc của hệ thống
  • Thiết kế
  • Mã nguồn
  • Kế hoạch dự án
  • Tests
  • Các nguyên mẫu

5. Ứng dụng của UML

Mục đích chính của UML là để xây dựng mô hình cho các hệ thống phần mềm, nó có thể được sử dụng một cách hiệu quả trong nhiều lĩnh vực như:

  • Hệ thống thông tin doanh nghiệp (enterprise)
  • Ngân hàng và dịch vụ tài chính
  • Viễn thông
  • Giao thông
  • Hàng không và quốc phòng
  • Máy móc điện tử dùng trong y tế
  • Khoa học
  • Các ứng dụng phân tán dựa trên Web

UML không chỉ giới hạn trong lĩnh vực phần mềm. Nó còn có thể dùng để lập mô hình cho các hệ thống không phải là phần mềm như hệ thống pháp luật (luồng công việc – workflow), thiết kế phần cứng, …

6. Các thành phần của UML

6.1. Các phần tử mang tính cấu trúc

Lớp (Class)

Là một tập hợp các đối tượng có cùng một tập thuộc tính, các hành vi, các mối quan hệ với những đối tượng khác.

Hợp tác (Collaboration)

Thể hiện một giải pháp thi hành bên trong hệ thống, bao gồm các lớp/ đối tượng mối quan hệ và sự tương tác giữa chúng để đạt được một chức năng mong đợi của Use case.

Giao diện (Interface)

Là một tập hợp các phương thức (operation) tạo nên dịch vụ của một lớp hoặc một thành phần (component). Nó chỉ ra một tập các operation ở mức khai báo chứ không phải ở mức thực thi (implementation).

Use case

là mô tả một tập hợp của nhiều hành động tuần tự mà hệ thống thực hiện để đạt được một kết quả có thể quan sát được đối với một actor cụ thể nào đó. Actor là những gì ở bên ngoài mà tương tác với hệ thống. Use case mô tả sự tương tác giữa actor và hệ thống. Nó thể hiện chức năng mà hệ thống sẽ cung cấp cho actor. Tập hợp các Use case của hệ thống sẽ tạo nên tất cả các trường hợp mà hệ thống có thể được sử dụng.

Lớp tích cực (Acitive class)

là một lớp mà các đối tượng của nó thực hiện các hoạt động điều khiển. Lớp tích cực cũng giống như lớp bình thường ngoại trừ việc các đối tượng của nó thể hiện các phần tử mà ứng xử của chúng có thể thực hiện đồng thời với các phần từ khác. Lớp này thường dùng để biểu diễn tiến trình(process) và luồng(thread)

Thành phần (Component)

là biểu diễn vật lý của mã nguồn. Trong hệ thống ta sẽ thấy các kiểu khác nhau của component như các thành phần COM+ hay JavaBeans cũng như là các thành phần như các file mã nguồn, các file nhị phân tạo ra trong quá trình phát triển hệ thống.

Nodes

là thể hiện một thành phần vật lý như là một máy tính hay một thiết bị phần cứng.

6. Các thành phần của UML (tiếp)

6.2. Các phần tử thể hiện hành vi

Tương tác (Interaction)

bao gồm một tập các thông báo(message) trao đổi giữa các đối tượng trong một ngữ cảnh cụ thể nào đó để thực hiện một chức năng nào đó.

Máy chuyển trạng (States machine)

thể hiện các trạng thái của một đối tượng trong thời gian sống của nó nhằm đáp ứng các sự kiện, các tác động từ bên ngoài.

6.3 Phần tử mang tính nhóm (Group)

Gói  (Package)

Dùng để nhóm các phần tử có một ý nghĩa chung nào đó vào thành nhóm. Không giống như các thành phần (component – tồn tại trong lúc thực thi), một package chỉ mang tính trừu tượng. Package dùng để nhìn hệ thống ở một mức độ tổng quát hơn so với việc xem xét từng phần tử trong package.

Annotational (mang tính chất giải thích):

là các chú thích dùng để mô tả, làm sáng tỏ và ghi chú về bất cứ phần tử nào trong mô hình. Thường dùng nhất là Note gồm các ràng buộc hoặc ghi chú, được gắn với một phần tử hoặc một tập hợp các phần tử.

6. Các thành phần của UML (tiếp)

6.5 Các biểu đồ (Diagrams)

Biểu đồ lớp (Class Diagram)

Bao gồm một tập hợp các lớp, các giao diện, các collaboration và mối quan hệ giữa chúng. Nó thể hiện mặt tĩnh của hệ thống.

Biểu đồ đối tượng (Object Diagram)

Bao gồm một tập hợp các đối tượng và mối quan hệ giữa chúng. Đối tượng là một thể hiện của lớp, biểu đồ đối tượng là một thể hiện của biều đồ lớp.

Biểu đồ Use case (Use Case Diagram)

Khái niệm actor: là những người, hệ thống khác ở bên ngoài phạm vi của hệ thống mà có tương tác với hệ thống.

Biểu đồ Use case bao gồm một tập hợp các Use case, các actor và thể hiện mối quan hệ tương tác giữa actor và Use case. Nó rất quan trọng trong việc tổ chức và mô hình hóa hành vi của hệ thống

Biểu đồ trình tự (Sequence Diagram)

là một dạng biểu đồ tương tác (interaction), biểu diễn sự tương tác giữa các đối tượng theo thứ tự thời gian. Nó mô tả các đối tượng liên quan trong một tình huống cụ thể và các bước tuần tự trong việc trao đổi các thông báo(message) giữa các đối tượng đó để thực hiện một chức năng nào đó của hệ thống.

Biểu đồ hợp tác (Collaboration)

Gần giống như biểu đồ Sequence, biểu đồ Collaboration là một cách khác để thể hiện một tình huống có thể xảy ra trong hệ thống. Nhưng nó tập trung vào việc thể hiện việc trao đổi qua lại các thông báo giữa các đối tượng chứ không quan tâm đến thứ tự của các thông báo đó. Có nghĩa là qua đó chúng ta sẽ biết được nhanh chóng giữa 2 đối tượng cụ thể nào đó có trao đổi những thông báo gì cho nhau.

Biểu đồ chuyển trạng thái (Statechart)

Chỉ ra một máy chuyển trạng, bao gồm các trạng thái, các bước chuyển trạng và các hoạt động. Nó đặc biệt quan trọng trong việc mô hình hóa hành vi của một lớp giao diện(interface class) hay collaboration và nó nhấn mạnh vào các đáp ứng theo sự kiện của một đối tượng, điều này rất hữu ích khi mô hình hóa một hệ thống phản ứng(reactive).

Biểu đồ hoạt động (Activity)

Là một dạng đặc biệt của biểu đồ chuyển trạng. Nó chỉ ra luồng đi từ hoạt động này sang hoạt động khác trong một hệ thống. Nó đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng mô hình chức năng của hệ thống và nhấn mạnh tới việc chuyển đổi quyền kiểm soát giữa các đối tượng

Biểu đồ thành phần (Component)

chỉ ra cách tổ chức và sự phụ thuộc của các thành phần(component). Nó liên quan tới biểu đồ lớp, trong đó một thành phần thường ánh xạ tới một hay nhiều lớp, giao diện , collaboration.

Quan hệ Thừa kế (Generalization)

chỉ ra cấu hình của hệ thống khi thực thi.

7. Các quy tắc của UML

Các thành phần của UML không thể ngẫu nhiên đặt cạnh nhau. Như bất cứ một ngôn ngữ nào, UML có những quy tắc chỉ ra rằng một mô hình tốt sẽ như thế nào. Một mô hình tốt là mô hình mang tính nhất quán và có sự kết hợp hài hòa giữa các mô hình có liên quan của nó.

UML có một số quy tắc dành cho việc:

  • Đặt tên: để có thể truy xuất các phần tử của mô hình thì phải đặt tên cho chúng như tên của các quan hệ, biểu đồ…
  • Xác định phạm vi: ngữ cảnh mang lại một ý nghĩa cụ thể cho một cái tên
  • Tính nhìn thấy được: để có được sự đơn giản và dễ kiểm soát thì ở những ngữ cảnh khác nhau cần chỉ ra rằng một cái tên là hiện hữu và được sử dụng bởi những đối tượng khác như thế nào.
  • Tính toàn vẹn: mọi thứ quan hệ một cách đúng đắn và nhất quán với nhau như thế nào.

8. Các kỹ thuật chung của UML

8.1 Cụ thể hóa

Như đã trình bày ở phần trên, việc thể hiện trực quan giúp chúng ta hiểu vấn đề dễ dàng hơn chứ không có nghĩa là các mô tả bằng lời là không có ích.Cho nên UML không chỉ là một tập các kí hiệu đồ họa. Bên cạnh các kí hiệu đồ họa còn có các phát biểu bằng lời để chỉ rõ ngữ nghĩa của các kí hiệu đó. Ví dụ như trong kí hiệu của một lớp( một hình chữ nhật) còn có thể được chỉ rõ ra các thuộc tính, các phương thức của lớp đó.

8.2 Trang trí

Tất cả các phần tử trong UML đều có một hình dạng phân biệt đối với các phần tử khác. Đồng thời chúng cũng được thiết kế để thể hiện những mặt quan trọng nhất của đối tượng. Ví dụ như kí hiệu cho một lớp là một hình chữ nhật rất dễ vẽ bởi vì lớp là một thành phần quan trọng, xuất hiên rất nhiều trong các mô hình hướng đối tượng. Và kí hiệu này thể hiện được cả 3 thành phần quan trọng của lớp đó là tên lớp, các thuộc tính và các phương thức của nó. Ngoài ra nó còn bao gồm các chi tiết như: lớp đó có phải là lớp trừu tượng không, các thuộc tính, phương thức của nó thuộc loại gì (public, private hay protected). Nói tóm lại các kí hiệu trong UML giúp ta nhận biết các đặc điểm quan trọng của đối tượng, khái niệm được mô tả một cách dễ dàng và nhanh chóng.

8.3 Phân chia

Phân biệt rõ phần trừu tượng và cụ thể.

Trước tiên là lớp và đối tượng. Một lớp là một sự trừu tượng hóa, một đối tượng là một thể hiện cụ thể của sự trừu tượng đó. Trong UML ta có thể mô hình lớp và đối tượng.

Có rất nhiều thứ tương tự. Ví dụ như một Use case và một thể hiện của Use case, một component và một thể hiện của component

8.4 Kỹ thuật mở rộng

UML cung cấp những thành phần cơ bản để lập nên một mô hình cho một phần mềm. Nhưng nó không thể nào bao quát hết theo thời gian mọi mô hình trong mọi lĩnh vực. Do đó UML được thiết kế mở theo nghĩa là người dùng có thể mở rộng một số thành phần để có thể áp dụng một cách tốt nhất cho hệ thống của họ mà lại không phải thay đổi hay thiết kế lại các thành phần cơ sở của UML. Cơ chế đó bao gồm:

  • Stereotypes (khuôn mẫu): mở rộng tập từ vựng của UML, cho phép tạo những thành phần mới kế thừa những đặc điểm của những thành phần đã có đồng thời chứa thêm những đặc điểm riêng gắn với một bài toán cụ thể nào đó.
  • Tagged values (giá trị thẻ): mở rộng thuộc tính của các thành phần của UML, nó cho phép ta tạo thêm những thông tin mới về một phần tử. Ví dụ như khi làm việc hợp tác để tạo ra một sản phẩm, ta muốn chỉ ra các phiên bản và tác giả của một đối tượng nào đó. Điều này không được xây dựng sẵn trong UML mà có thể thực hiện thông qua việc thêm vào một giá trị thẻ.
  • Constraints (ràng buộc): mở rộng ngữ nghĩa của các thành phần của UML, cho phép tạo ra những quy tắc mới hoặc sửa chữa những quy tắc đã có.

9. Kiến trúc của hệ thống

Khi xem xét một hệ thống, chúng ta cần xây dựng các mô hình từ những khía cạnh khác nhau, xuất phát từ thực tế là những người làm việc với hệ thống với những vai trò khác nhau sẽ nhìn hệ thống từ những khía cạnh khác nhau.

UML xét hệ thống trên 5 khía cạnh:

1. Use-Case View

Bao gồm các Use Case mô tả ứng xử của hệ thống theo cách nhìn nhận của người dùng, người phân tích hệ thống. Nó không chỉ ra cách cấu trúc của hệ thống phần mềm, nó chỉ dùng để nhìn nhận một cách tổng quát những gì mà hệ thống sẽ cung cấp, thông qua đó người dùng có thể kiểm tra xem các yêu cầu của mình đã được đáp ứng đầy đủ hay chưa hoặc có chức năng nào của hệ thống là không cần thiết. Biểu đồ dùng đến là biểu đồ Use Case.

2. Logical View

Được dùng để xem xét các phần tử bên trong hệ thống và mối quan hệ, sự tương tác giữa chúng để thực hiện các chức năng mong đợi của hệ thống.

3. Process View

Chia hệ thống thành các tiến trình(process) và luồng(thread), mô tả việc đồng bộ hóa và các xử lý đồng thời. Dùng cho người phát triển và tích hợp hệ thống, bao gồm các biểu đồ sequence, collaboration, activity và state.

4. Implementation View

Bao gồm các component và file tạo nên hệ thống vật lý. Nó chỉ ra sự phụ thuộc giữa các thành phần này, cách kết hợp chúng lại với nhau để tạo ra một hệ thống thực thi.

5. Deployment View

Chỉ ra cấu hình phần cứng mà hệ thống sẽ chạy trên đó. Nó thể hiện sự phân tán, cài đặt các phần mà tạo nên kiến trúcvật lý của hệ thống. Biểu đồ được sử dụng là biểu đồ Deployment.

Theo http://123zo.wordpress.com/

Các bài liên quan:

UML Bài 2: Phân tích hệ thống thông tin hướng đối tượng với UML